In het bijzonder voor de
zieke mens is er de ziekenzalving. Hiermee wil de
priester alle liefde en alle goeds in je leven zegenen
en je zalven met de levenskracht van Jezus, die je ook
in moeilijke dagen niet in de steek laat.
Wij willen benadrukken
dat de ziekenzalving een sacrament van en voor de zieken
is en niet zoals in het verleden, waar er teveel gedacht
werd aan een sacrament van de stervenden. In het
sacrament van de ziekenzalving kan zowel de zieke mens
als de familie in het gebed steun en kracht vinden om de
ziekte te kunnen dragen en om genezing bidden.
De ziekenzalving kan op
elk moment aangevraagd worden bij de pastoor. Zeer
zinvol is het de ziekenzalving te vragen voor een
ernstige operatie.
De zin en
betekenis van de ziekenzalving
In wezen is de
ziekenzalving een paasboodschap. Het is een sacrament
van hoop in moeilijke omstandigheden. In een moeilijke,
kritieke levenssituatie wil God een teken van leven
geven aan mensen. Hij wil tastbaar aanwezig komen en
tonen hoe sterk Hij betrokken is bij dit gebeuren.
Ook hier zegt Hij met
woord en met symbool (zalving): "Ik ben er, en jij mens
wees er, leef!" (K.
DEPOORTERE, Christelijke visie op het lijden, Leuven,
Acco, 1987, p 152)
Dit sacrament
"bezegelt" in Gods naam het concrete leven van die zieke
en dit op een drievoudige manier:
a. Het verklaart voor
authentiek al wat zovelen voor deze zieke hebben
gedaan. In hun zorgende aanwezigheid was God al aan het
werk.
b. Dit sacrament
voltooit ook alle zorgende aanwezigheid door met
Name God te noemen en de zieke in expliciet gebed aan
God toe te vertrouwen.
c. Dit sacrament zendt:
Ik uw God, degene die zalft, zend je nu om zalf en
balsem te zijn voor wie dit ook van jou verwacht.
De ziekenzalving is dus,
in woord en gebaar, effectieve belofte van genezing, in
de meest omvattende zin van het woord. Het gezamenlijk
vieren van Gods zalvend en sterkend aanwezig-komen, is
een diep ingrijpend gebeuren dat mensen hechter aan
elkaar bindt. Niet alleen voor de zieke zelf, maar ook
voor de familie is de ziekenzalving "zalf op hun wonden"
en genade om de moeilijke situatie te dragen.
Voor wie is het
sacrament bedoeld?
De ziekenzalving kan
gegeven worden aan iedere gedoopte en gevormde christen,
die zwaar ziek is, of door ouderdom verzwakt, of voor
een ernstige heelkundige ingreep staat. De ziekenzalving
kan ook herhaald worden als er zich na een verbetering
een herval van de ziekte voordoet.
Symboliek
Terwijl de priester het
voorhoofd en de handen zalft, zegt hij:
“Moge onze Heer Jezus
Christus door deze heilige zalving en door zijn
liefdevolle barmhartigheid u bijstaan met de genade van
zijn heilige Geest. Moge Hij u van zonden bevrijden, u
heil brengen en verlichting geven”.
In de zalving en de
sacramentele woorden zegt God de zieke bijstand toe. Hij
zal de zieke heil brengen." (Geloofsboek, p. 120)
Belangrijk is dat er in
de pastorale zorg en in de catechetische begeleiding
ernaar gestreefd wordt de ziekenzalving zo vroeg
mogelijk voor te stellen in het ziekteproces. Vooral
door deze praktijk moet duidelijk gemaakt dat de
ziekenzalving niet op de eerste plaats moet gezien
worden als voorbereiding op het sterven maar als een
hulp om hoopvol te kunnen leven in de levenscrisis die
de zieke of ouder wordende mens moet doormaken.
Ziekenzalving wil geen paspoort zijn voor de eeuwigheid,
maar wel gelovige zingeving bij elke levensbedreiging.
Een gebaar dat in vele
vieringen alleszins zijn symbolische waarde moet krijgen
is de handoplegging. Jezus zelf legde de handen op bij
zieken en Hij schreef de handoplegging voor aan zijn
leerlingen en deze hebben dit ook veel gedaan. De
handoplegging is samen met de zalving een gebaar van
intens gebed tot God, dat Hij de zieke nabij zou zijn,
dat de Geest hem zou beschermen en bemoedigen en dat Hij
hem zou doen leven.
ENKELE PRAKTISCHE
OVERWEGINGEN
Wanneer vragen
we nu het sacrament van de zieken?
Een ernstig zieke mens
waar genezing niet zeker maar goed mogelijk is of bij
een ernstige zieke die terminaal is of bij iemand die
een ernstige operatie zal ondergaan of bij een zieke op
hoge ouderdom.
Hier is de ziekenzalving
een gelovig teken van God en zijn kerk tot hulp en
sterkte voor de zieke. Het is mede een gebed om
genezing.
De ziekenzalving kan
worden toegediend als de zieke of de familie (met
instemming van de zieke) erom vraagt. Dit is nooit
dringend, we kunnen er onze tijd voor nemen om het
tijdstip af te spreken zodat alle familieleden die dit
wensen er kunnen bij zijn.
Toch hoeven we niet te
wachten, want als we te lang wachten en de toestand van
de zieke gaat achteruit en wordt minder bewust dan
verdwijnt de zinvolheid van het sacrament.
Bij stervenden
Hier opteren wij voor een
stervenswijding. Dit kan zowel zijn bij "plotse
onvoorziene verslechtering" als bij iemand die reeds de
ziekenzalving heeft ontvangen. Deze stervenswijding
wordt symbolisch begeleid door de handoplegging. De
gebeden die hierbij worden uitgesproken kunnen door de
familie of verplegenden worden uitgesproken. Dit hoeft
niet uitdrukkelijk door een priester te gebeuren.
Bij overledenen
Hier kan het
ziekensacrament niet meer toegediend worden.
We gaan voor deze persoon
bidden en een afscheidszegen uitspreken hetzij door een
gelovige zorgverlener of een familielid.
Gemeenschappelijke
ziekenzalving met Ziekenzorg
Paul Redant, pastoor