Focus op de
Heilige Geest
Het is meer dan twintig
eeuwen geleden dat op Pinksteren de heilige Geest in
storm en vuur de deuren van de zaal openbreekt waarin de
bange leerlingen van de Gekruisigde verbleven. Op die
dag werden ze omgevormd tot onverschrokken getuigen van
Jezus en zijn komend Rijk.
Joodse achtergrond
Oorspronkelijk was
Pinksteren een feest waarbij het Godsvolk herdacht hoe
het op de Sinaïberg tijdens hun tocht door de woestijn,
de Wet van de twee stenen tafelen ontving. Bij hun
aankomst in het beloofde Land vierden ze Pinksteren, als
dankfeest om de eerste vruchten. Het was meteen ook het
afsluiten van Pesach, het Joodse Paasfeest.
Christelijk Feest
Wij vieren met Pinksteren
de komst van de heilige Geest en het begin van de Kerk.
Onder de stuwkracht
(ruach) van Gods Geest konden de apostelen in vreemde
talen spreken (glossolalie) en legden ze getuigenis af
van hun geloof.
Door het doopsel werden
de eerste volgelingen opgenomen in de jonge Kerk.
Op Pinksteren en ook bij
het doopsel van Jezus in de Jordaan daalde de heilige
Geest neer onder de gedaante van een duif en van vurige
tongen.
In een Pinksterlied dat
we in deze dagen zingen wordt dit mooi verwoord: “De
wereld is gewonnen door Woord en Geest, zoals het is
begonnen met Pinksterfeest. Zoals in alle talen het is
verstaan, zo zal het zich herhalen van nu voortaan”
(Z.J. 432).
Gaven van Gods
Geest
Deze term berust op wat
er bij de profeet Jesaja gelezen wordt: “De Geest van de
Heer rust op hem, een geest van wijsheid en inzicht, een
geest van beleid en sterkte, een geest van kennis en
ontzag voor de Heer; Hij spreekt geen recht naar
uiterlijke schijn en doet geen uitspraak op grond van
loze geruchten”.
In het vormselsacrament
komen de gaven van Gods Geest ruim aan bod: de Geest van
wijsheid, inzicht, raad en sterkte, vroomheid, liefde en
eerbied voor Gods Naam. De heilige Geest met zijn zeven
gaven levert het schoonste bewijs van Gods liefde. Hij
is uit de liefde van de Vader voor de Zoon geboren. Hij
heiligt en stuwt de Kerk. Op deze wijze wordt in het
eerste concilie de besluitvorming geacteerd en opgenomen
in de geloofsbelijdenis van Nicea (325).
Focus op Gods
Geest
Op de derde geloofsavond
over het Credo, het Jaarthema in 2010, stond de heilige
Geest in de focus. De inleider van die avond was Vicaris
Lode Aerts. Hij nam als vertrekpunt de prachtige
Pinksterhymne: “Veni Sancte Spitirus”. Een Latijns
dichtwerk van Stephan Langton (ca. 1100), abt van
Canterbury, alsook de Nederlandse vertaling van Schulte
Nordholt. In de westerse Kerk is Gods Geest veelal een
nobele onbekende. Nochtans is Hij nog steeds de stuwende
kracht in de kerk. In het Credo belijden wij dat we door
Gods Geest deel kunnen hebben aan de verrijzenis van
Christus. De heilige Geest is de kracht om te doen wat
Christus heeft gedaan.
Pinkstergebruiken
alom
In
de Middeleeuwen werd Pinksteren gevierd als een
oogstfeest. Op sommige plaatsen werd het knapste meisje
van het dorp gekozen om in de bloemen te worden gezet.
Zij werd getooid met de ‘Pinksterbloem’, het huidige
witte fluitenkruid. Deze missverkiezing leverde haar
voor één dag de titel op van “Pinksterblomme van het
dorp”. In vele andere dorpen plaatste men ook een
Pinksterboom. Rond deze versierde boom werd er duchtig
gedanst en men dronk er overvloedig Pinksterbier.
Op andere plaatsen liet
men op Pinksteren rozenbladeren naar beneden dwarrelen.
Dit is een duidelijke verwijzing naar de vurige tongen.
In Sicilië en Italië spreekt men van ‘Pascha rosata’:
Roospasen. De kerkroze of Sinksenroze is de bloem, die
voor die bladerenregen doorgaans gebruikt wordt. In
bepaalde heiligdommen werden zeven bloemen door elkaar
gemengd omwille van de zeven gaven van de heilige Geest.
In Brugge bestond in de
16° eeuw het gebruik om een houten duif aan een koord
door de zoldering van de kerk naar beneden te laten. Men
schrijft ook dat de duif een hostie in de bek had om te
verwijzen naar het geestelijk voedsel.
Aanroeping van de
Geest
Processies en
bedevaarten
Maar ook in de huidige
tijd zijn er met Pinksteren talrijke processies en
vieringen. Denk ook aan de Sinksenfoor te Antwerpen en
dichterbij in Denderbelle. Met “Sinksenbelle” gaat men
op bedevaart naar de H. Cornelius en men bezoekt dan ook
het kapelletje van Sint-Martinus, genaamd het
“Sint-Martinushuizeke”. Het ligt vlakbij de kerk en is
een oude koortskapel. In Anderlecht is er met Sinksen de
aloude paardenommegang van Sint-Wijen. In Halle gaat op
Pinksteren de grote processie uit en begint de noveen
tot O.L.-Vrouw van Halle, het vermaarde zwarte
Mariabeeld. Te Tienen begint de grote begankenis ter ere
van O.L.-Vrouw van Poele.
Bij de protestanten zijn
er talrijke Pinksterkerken en ook bij ons kennen we de
charismatische beweging, die veel belang hechten aan de
werking van de heilige Geest.
J.B.