Hou je van kunst met een kleine “k”? Dan moet je beslist richting Gent uit voor de tentoonstelling “Mijn klein Jeruzalem” in de crypte van de St. Baafskathedraal.  Met die “kleine k” bedoel ik een tentoonstelling zonder ronkende namen uit de kunstwereld maar een eenvoudige, zinvolle kunst gegroeid uit het hart van de plaatselijke bevolking.

Deze tentoonstelling kwam er naar aanleiding van het 450 jarig bestaan van het bisdom Gent. Paus Paulus IV richtte met de bul, Super Universas,  drie nieuwe aartsbisdommen op in de toenmalige Nederlanden: Utrecht, Mechelen en Kamerrijk Bij die gelegenheid werd ook een aantal nieuwe bisdommen in het leven geroepen waaronder voor de Zuidelijke Nederlanden de bisdommen Brugge, Antwerpen en Gent.

Jeruzalem? In de crypte?

Het bezoek aan de crypte van de St.- Baafskathedraal is op zichzelf al een unieke belevenis. Sedert 1961 totaal gerestaureerd, ademt men er de ziel en het gedachtengoed van vroegere generaties in. Romaanse bogen, versierd met kleurrijke fresco’s - vb. Sint-Bavo en St.- Amelberga - getuigen van het kunstgevoel en de religiositeit van de ontwerpers en de schilders.  Men dateert deze schilderingen tussen 1480 en 1540, periode waarin hier een Heilige Grafkapel was ondergebracht.

En om die grafkapel gaat het. Lausus, een rijke Gentenaar die samen met Poppo van

Deinze, abt van Stavelot, een reis naar Jeruzalem had ondernomen, financierde toen de bouw van een nieuwe kerk in Gent  ( de St.- Janskerk - nu St.- Baafs) en stichtte er een devotie tot het H. Graf. Deze devotie stelt het lijden van Christus centraal. Een bezoek aan de heilige plaatsen in Jeruzalem was daartoe een uitstekend middel om aan deze devotie te voldoen. Dat was uiteraard enkel voor begoede enkelingen weggelegd. De meeste gelovigen moesten genoegen nemen met een bezoek aan de Grafkapel. Zoals de Grafkapel de  bezoekers moest begeleiden bij hun meditatie over het lijden en de dood van Christus, zo moest het voorbeeld van de heiligen en martelaren de gelovigen aanzetten tot navolging. De heiligen die hier in de crypte zijn afgebeeld werden vooral door bedevaarders vereerd.  Voor de gelovigen, die zich tot de heiligen richtten voor enig soelaas, was hun devotie ook een beetje een “ Jeruzalem”, een spirituele oase waar ze even mochten hopen op een luisterend oor en een straaltje hemels geluk.  “ Jeruzalem “ in de crypte dus.

Mijn klein Jeruzalem : de tentoonstelling

In een eerste deel wordt de praktijk van de heiligendevotie hier te lande en specifiek voor Oost-Vlaanderen getoond: devotieprentjes, litanieën, bedevaartvaantjes, affiches, broederschapslijsten e.a.  Het zijn voorwerpen die ook vandaag nog deel uitmaken van de devotie voor een bepaalde heilige. Een zijkapel is uitgerust met een flatscreen waarop enkele filmpjes tonen hoe heiligendevoties ook vandaag nog beleefd worden.

Het tweede deel van de tentoonstelling is opgesteld in het Romaanse deel van de crypte. Het verhaal van het hemelse Jeruzalem is hier het leidmotief. Dat hemelse Jeruzalem wordt immers bevolkt door “uitverkorenen” waar dus ook Oost-Vlaamse heiligen toe behoren.  De heiligen worden er onder vorm van reliekschrijnen, beelden en schilderijen voorgesteld vb Eligius ( staat ook in onze boskapel) Amandus (Opdorp) Aldegondis (Mespelare) Amelberga (Temse)  en Bavo. Zij hebben een duidelijke band met onze streken.

Een reeks heiligen behoren tot de groep van de martelaren: Apollonia, Barbara, Blasius en Cornelius. Job en Johannes de Doper zijn dan “speciale” heiligen. Zij werden nooit officieel heilig verklaard maar hun aanwezigheid in de bijbel en de rol die ze daar spelen staan garant voor hun heilig zijn.

Het laatste deel van de tentoonstelling sprak ons heel erg aan. Daar staan diverse beelden van “Oost-Vlaamse lievevrouwkes “.  Ze staan zo mooi bij elkaar: O.-L.-Vrouw van Lebbeke in prachtig gewaad, de Wittetak -lieve-vrouw  uit Ronse, de Sedes Sapientiae van Hulsterloo,  de lieve vrouw van Kerselare..... Onze-Lieve-Vrouw van Lede, met haar overleden Zoon op haar schoot is het eindpunt van een symbolische bedevaart langs heiligen die zolang werden en worden vereerd in het bisdom Gent.  Het “ kleine Jeruzalem” allegorie voor eeuwen heiligendevotie is daarmee voltooid.  Onze Nood-Gods verkoos blijkbaar liever thuis te blijven ...in onze boskapel.

De tentoonstelling kwam er ook met de steun van het provinciebestuur Oost-Vlaanderen

en de stad Gent. Het provinciebestuur geeft bij deze gelegenheid een Kleine Cultuurgids uit van de hand van historicus Johan Decavele. Deze uitgave werd geraadpleegd voor dit schrijven.

Echt...de moeite waard. Onbekend maakt onbemind!

ZR.  

                        H. Amandus                                                            H. Bavo 

Tentoongestelde Lieve Vrouw beelden

O-.L.-Vrouw van Lebbeke

F2045e43  O.-L.-Vrouw van de Nood Gods Lede