Het is precies 450 jaar geleden dat het bisdom Gent, samen met verschillende andere Vlaamse en Nederlandse bisdommen werd opgericht door de bulle “Super Universas” van Paus Paulus IV. Vierhonderdvijftig jaar van wel en wee van een kerkgemeenschap.

Gedegen opleiding

Het pas opgerichte bisdom kwam moeizaam van de grond. Na de omschrijving van zijn grenzen bleef de benoeming van de eerste bisschop Cornelius Janssen uit tot in 1565. Naar de wens van het Concilie van Trente bouwde hij het nieuwe bisdom uit en hield in 1571 de eerste grote diocesane vergadering. Ook zorgde hij voor een degelijk opgeleid priesterkorps dat een onderkomen vond in het seminarie, gelegen aan de Biezekapelstraat. Daarnaast werden ook een aantal priesters gestuurd naar de universiteiten van Leuven, Douai en de Gregoriana te Rome.

St. Baafskathedraal Gent: baken van stilte en gebed.      

Pastorale inzet

Het episcopaat van Antonius Triest (1621 - 1657) was ongetwijfeld het belangrijkste, niet enkel omwille van zijn sterke persoonlijkheid, maar evenzeer omwille van zijn grote pastorale inzet en veelzijdige talenten. Gedurende een ambtsperiode van 36 jaar bezocht hij meermaals al zijn parochies en schreef daarover eigenhandig een verslag. Deze visitatieverslagen bracht hij samen in zijn bekende itinerarium. Op het jaarlijks overleg met alle dekens werd de pastorale strategie vastgelegd. Mgr. Triest was een van de invloedrijkste bisschoppen van Gent.

Gestadige groei

Van bij de oprichting beschikte het bisdom over grote parochies die nagenoeg allen een eigen pastoor hadden en het aantal roepingen bleef op peil. De intensiteit van het godsdienstig leven werd beklemtoond door het onderhoud van de paasplicht en het ontvangen van de sacramenten. Ook de vrijwillige devotie won aan belang: broederschappen, confréries en processies bestonden praktisch in elke parochie. De regelmaat en de kwaliteit van het catechismusonderricht gingen erop vooruit dank zij de zondagsscholen.

Moeilijke periode

De inlijving van de Nederlanden bij Frankrijk in 1795 leidde tot de invoering van de burgerlijke stand en de republikeinse kalender werd verplicht, waar geen plaats meer was voor de zondag. De kerkvervolging zou uitmonden in de Boerenkrijg.

Alle kerkgebouwen van priesters die de eed van haat jegens de monarchie weigerden af te leggen werden gesloten. Dit was ondermeer het geval in Lebbeke, Opdorp en Buggenhout, waar zelfs de Boskapel werd verkocht om afgebroken te worden. Ongeveer een vierde van de toenmalige geestelijkheid werd gevangen genomen of gedeporteerd naar het eiland Re, terwijl velen ondergedoken leefden op hun parochie. Zo verbleef onderpastoor Jan-Baptist Boonen in het Schaliënhuis bij de familie Stassijns. De Buggenhoutse pastoor Judocus De Leenheer vond een schuilplaats in de Krapstraat op het hof van de Blommaerts. Alle uiterlijke kentekenen van religie werden verboden, maar de ondergedoken priesters dienden in het geheim de sacramenten toe.

Religieuze inbreng

In het bisdom Gent werkten sinds eeuwen heel wat religieuzen mee. Ze liggen aan de basis van een heel netwerk van instellingen voor onderwijs, zieken- en bejaardenzorg of wijden zich geheel aan gebed en contemplatie. In onze contreien was dat ook het geval. Zo vestigden zich hier eerst de zusters Maricolen uit Lede van 1833 to 1844 in de Cruysveldtstede. De zusters van de H. Vincentius van Eeklo volgden de Maricolen op en vestigden zich in de huidige Kloosterstraat. Ook zij verlieten Buggenhout en werden in 1854 opgevolgd door de zusters van de H. Vincentius van Deinze. Ze openden te Buggenhout een weeshuis en een kantschool, later een kostschool en stichtten bijhuizen ondermeer te Opstal en Malderen. Te Opdorp kwamen in 1908 de eerste zusters van de H. Vincentius uit Hamme. Maar de laatste decennia loopt het aantal religieuzen fel terug. In 1984 waren ze met 4.817 in 418 kloosters en op 1 januari zijn ze in het bisdom Gent nog met 1.681.

Jubileumactiviteiten

Er werden in deze vakantieperiode verschillende activiteiten georganiseerd rond dit jubileum. Zo waren er unieke wandelingen naar het centrum van Gent, die de deelnemers terugvoerde in de geschiedenis van het bisdom. Ook het religieus erfgoed staat hierbij in de belangstelling: Sint-Baafsabdij, Nieuwenbosch en het Klein Begijnhof. Het bisdom programmeert de diocesane bedevaart met een bijzondere ééndagsreis naar Saint-Amands-les-Eaux en Valenciennes, de bakermat van de H. Amandus, de apostel van Vlaanderen. Ook loopt nog tot 8 november in de crypte van de St. Baafskathedraal een tentoonstelling: “Mijn klein Jeruzalem” over de heiligendevotie in het bisdom Gent.

Ontdekkingstocht

Het doorbladeren van de rijke geschiedenis van ons bisdom geeft een zekere rust en vertrouwen. Wij beseffen dat wij ons bevinden op een ingrijpend keerpunt van de geschiedenis van onze samenleving en van de Kerk. Bij alle ongemakken die dit meebrengt, is het een boeiende tijd om na te denken over de echte uitdaging en nieuwe kansen...

Nu ontdekken we volop onze zending, onze missie...

J.B.