Waar is Sint-Jozef gebleven ?

Jozef is een Hebreeuwse naam, die zoveel betekent als “Jahwe zal vermeerderen, zal het geslacht uitbreiden”. Er is een tijd geweest dat men nauwelijks een Vlaams gezin kon vinden zonder een Jozef of Maria, een Jef of Marie zeg maar.

In de Middeleeuwen gebruikte men hier ten lande andere namen zoals Joos, Josse en Joen. Tegenwoordig zijn er verschillende varianten: Joseph, Zjef, Seppe, Guiseppe, Jef, Jos, Jo, Joop, José en Josée, Yussuf, Jozefien, Josine, Josiane, Josephina en Josepha.

Zoon van David

Glazenier Famaey St. Amands.

In het Jezusverhaal komt Jozef maar sporadisch aan bod, hij was slechts “de voedster­vader”. Het merkwaardige hierbij is wel, dat volgens de stamboom in de bijbel, niet Maria maar Jozef een afstammeling was van David. En toch zegt men “Jezus, zoon van David”.

Patroonheilige

Paus Gregorius heeft Jozef enigszins wat gerehabiliteerd door hem in 1621 een feestdag te geven, die op 19 maart in de kerk gevierd wordt. Bij ons is het weliswaar geen vrije dag, maar toch een van de bekendste heiligendagen. Bij de wielerfans is Milaan - San Remo verreden in de buurt van 19 maart, de Sint-Jozefklassieker. Wel een vrije dag is 1 mei en sinds 1955 viert de Kerk het feest van Sint-Jozef Arbeider. Over Jozef van Nazareth is verder weinig bekend, behalve dan dat hij er timmerman was. Omdat hij als een goede vader voor Jezus zorgde, is hij de beschermheilige van de gezinnen en van het grote gezin dat de Kerk is.

Jozef is ook de patroon van de goede dood, omdat hij volgens de traditie in de armen van Jezus en Maria zou gestorven zijn. In 1679 werd hij, onder invloed van de H. Theresia van Avila, beschermer van Spanje en de Spaanse erf- en kroonlanden, waar­onder de zuidelijke Nederlanden.

Dromen geen bedrog

Naast hem zijn er verschillende heiligen met de naam Jozef en dit reeds in het Oude Verbond. Denken we maar aan Jozef, de zoon van Aartsvader Jakob. Uit afgunst door zijn broers verkocht, kwam hij terecht aan het hof van de Egyptische Farao.

Ook in het leven van Sint-Jozef hebben dromen een cruciale rol gespeeld. Zo vernam hij in een droom het wonderbare moederschap van Maria en later werd hij in een droom gewaarschuwd om uit te wijken naar Egypte, om zo aan de moordplannen van Herodes te ontsnappen.

De staf van Jozef

Soms wordt Sint-Jozef afgebeeld met een leliestaf in de hand. Een oude legende vertelt dat Jozef door een wonder de man van Maria is geworden. Alle ongehuwde jongelingen uit de stam en het geslacht van David moesten naar de tempel komen en hun reisstok er achterlaten. Zo wilde men voor Maria de geschikte bruidegom vinden, die door een teken van Jahwe voorbestemd was. Alleen uit de staf van Jozef bloeide een lelie. En deze bloem getuigt van de nederigheid en bescheidenheid van Jozef die niet op de voorgrond treedt, maar onopvallend op de achtergrond blijft van het hele Christusgebeuren.

Bedevaartplaatsen

In de Leuvense Sint-Antoniuskerk bestaan er twee vereringen. De eerste betreft de H. Jozef, waarvoor er elk jaar nog steeds bedevaarders komen in de loop van de maanden maart en april. Na een gemeenschappelijke eucharistieviering in de voormiddag, worden de pelgrims verzameld in de tuin van Sint-Jozef voor een godvruchtige oefening. De bedevaart wordt door de meesten afgerond met een bezoek aan het graf van Pater Damiaan, dat zich in dezelfde kerk bevindt.

Elene (Zottegem).

Rond de feestdag van Sint-Jozef wordt in de parochiekerk de jaarlijkse begankenis gehouden, waarbij de heilige wordt aangeroepen tegen twijfels, besluiteloosheid, angstgevoelens en kwaadaardige dromen. Hiermee wordt gezinspeeld op gebeurtenis­sen uit het leven van de H. Jozef.

Tielrode (Temse).

Hier bestaat een ommegang van zeven staties van de beproevingen en vreugden uit het leven van Sint-Jozef.    [illustratie - Jozef]

Nederig, stille timmerman

Van onze meester uit het tweede leerjaar in de dorpsschool te Hagem, mochten we regelmatig een bloempje meebrengen voor Sint-Jozef. Het was geen verplichting, maar meestal stond er in de maand maart een bloempje voor zijn beeld. Sint-Jozef was ook de patroonheilige van onze meester, die vertelde ons ondermeer dat wanneer het op Sint-Jozef helder is en klaar, wordt het voorzeker een vruchtbaar jaar. Onze leraar leerde ons een liedje aan over Sint-Jozef: “Nederig, stille timmerman, zo klein in ‘s werelds ogen, Jozef wie mocht ooit als gij, op heiliger schatten bogen, was uw gezellin d’Engelenkoningin­”.

Die schatten waren Maria en Jezus, ze werden door Jozef ‘liefdedronken aanschouwd’zegt het liedje. Alhoewel wij toen nog niet zo goed verstonden wat dit laatste wel allemaal inhield. Van dit Sint-Jozeflied zou ik de eerste strofe nog van buiten kunnen zingen, na zo vele jaren. Maar ja, voor wie zou ik het doen? Waar is Sint-Jozef gebleven?

J.B.

Terug naar indexpagina hoofdartikels